BLIJVEND BEZIELD – Een perspectief uitgelicht (sneak peek)
Drie parameters – beleden, beleefde en geleefde identiteit
We doen een verkennend rondje in de literatuur over ‘identiteit’. Het blijkt al snel dat de term op heel veel manieren wordt uitgelegd, en dan zie je door de bomen het bos niet meer.
Hieronder lichten we twee benaderingen kort uit.
Je bent gevormd
In ontwikkelingspsychologische literatuur gaat het bij identiteit over zowel het ‘eigene’ als het ‘onderscheidende’ van iets of iemand. Dit eigene of onderscheidende is altijd relationeel van aard, aangezien je je identiteit, ‘wie je bent’ en ‘waar je voor staat’, altijd vormt binnen een bepaalde sociale omgeving. Denk aan de cultuur, de gezinsstructuur, of de religieuze traditie waarin je bent opgegroeid.
Als het gaat over de vorming van identiteit, zijn er, met name in ontwikkelingspsychologie, verschillende studies die spreken over de voorwaarden waarbinnen mensen op een ‘gezonde’ manier hun identiteit kunnen ontwikkelen. Hier blijkt dat de context waarin identiteit zich vormt van groot belang is; identiteit ontstaat niet uit het niets.
Het gevolg is dat persoon A en B dezelfde waarden of standpunten erop na kunnen houden, maar toch niet allebei een even gerijpte identiteit hebben. Op het moment dat iemands waarden, visie op God, zichzelf, of de wereld, vooral voortkomen uit angst of dwang, kan een identiteit niet goed ontplooien. Iets meer flexibiliteit – de mogelijkheid om te ontdekken en alternatieven te verkennen – kan de identiteit juist ten goede komen: iemand raakt hierdoor stabiel en ‘geworteld’ (zie hierbij het werk van James Marcia). Een slecht ontwikkelde identiteit kan vaag en verstrooid aanvoelen en leiden tot gebrek aan binding met datgene waar je dacht voor te staan. Dit kan leiden tot verwarring en spanning: het gevoel niet te weten wie je eigenlijk bent en wat je nu echt gelooft.
Je behoort tot een groep
In sociologische en sociaalpsychologische literatuur vinden we juist veel terug over zogenaamde groepsidentiteit: als mens wil je graag behoren tot een groep, en relateer je je graag aan mensen die op je lijken, of dezelfde standpunten hebben. Daarnaast hebben mensen de neiging de samenleving in te delen in hokjes (ook wel: categoriseren genoemd in de theorie van Tajfel & Turner), om deze voor hen begrijpelijk en overzichtelijk te maken. Dan geldt: hoe sterker de verbinding met de eigen groep, hoe groter de afkeer richting mensen uit andere groepen.
De samenleving van vandaag de dag is divers en veelzijdig, en groepsdynamieken kunnen dan leiden tot uitvergrote spanningen en onbegrip voor de ander… Ook bínnen christelijke kringen sijpelt dit door; dit kan betekenen dat eigenschappen van een specifieke kerkelijke stroming worden gemarkeerd als ‘essentieel’ voor de identiteit. Of zelfs: als essentieel voor het label ‘christelijk’. Identiteitsdiscussies die spelen tussen kerkelijke stromingen, of andere groepen in de samenleving, kunnen ook doorwerken op het individu. Thema’s waarop je je afbakent ten opzichte van de ander kunnen, versterkt door informatiebubbels op social media, leiden tot polarisatie.
En de zorgorganisatie?
Zorgorganisaties bevinden zich tussen het samenlevings- en het individuele niveau in. Dan liggen theorieën over organisatie-identiteit als eerste voor de hand. Zijn die inzichten vanuit psychologie en sociologie dan wel een verrijking?
In het boekje ‘Blijvend Bezield’ gaan we hier verder op in en bespreken we hoe ook deze benaderingen essentieel zijn voor jouw organisatie. We reiken vragen en gesprekskaders aan om de dialoog over identiteit te bevorderen. Ook wordt de indeling van de drieslag – beleden, beleefde en geleefde identiteit – verder verduidelijkt en praktisch gemaakt!
Bestellen?
Wil je het boek direct na verschijning ontvangen, dan is het handig om nu in te tekenen. Dat kan door een mail te sturen aan info@relief.nl. Zorg er wel voor dat alle informatie duidelijk in de mail staat, anders kunnen we de bestelling niet verwerken.
Een boek voor bestuurders en leidinggevenden en iedereen die met interesse kijkt naar hoe je identiteit handen en voeten kunt geven in de zorgorganisatie.
De prijs van het boek is: € 24,95 (excl. verzendkosten).
Het boek is een eigen uitgave van Reliëf en is niet verkrijgbaar in de boekhandel.
