De oproep van minister Mirjam Sterk aan de kerken leidde tot veel media- en lezersaandacht de afgelopen dagen. Blijkbaar is er iets aangeraakt en de vraag is wat.
Mijn indruk, die ik ook beschreef in een opiniestuk in Trouw (7.9), is dat de inhoud en de context – een lezing van een minister die óók theoloog is in een kerk vol academische theologen en aanstaande predikanten – weinig werd meegewogen. Voorbeelden uit de praktijk van kerkzijn, die Sterk overigens zelf ook noemde, zijn prachtig.
Misschien helpt het daarom in de discussie als we eerst definiëren wat we eigenlijk met ‘de kerk’ bedoelen. Want waar hebben we het eigenlijk over? Gaat het om dat gebouw in ons dorp? Is het een gemeenschap van christenen? Is het Leger des Heils ook niet een kerk? Gaat het ook over die levendige Pauluskerk in het hartje van Rotterdam waar iedereen geholpen wordt, van daklozen tot verslaafden en prostituees? Of gaat het om het ‘instituut’ kerk, met een theologieopleiding, dienstenorganisatie, synodes en besturen?
Gezien de context van de lezing, het feit dat Sterk sprak als theoloog en dat haar lezing begint met “een kansel in de samenleving” richtte ze zich toch met name op het instituut kerk? Hoe het ook zij, we kunnen ons er voor nu wel even specifiek op richten.
Deze kerk is haar oorspronkelijke verbinding met de zorg in een diepere betekenis, naar mijn mening, wel een beetje kwijtgeraakt. Samen met collega Tobias Cinjee verken ik in de publicatie Blijvend Bezield verschillende perspectieven op christelijke identiteit in de zorg. Daar gaan we ook terug naar het prille begin van de christelijke zorgpraktijk. Christelijke naastenliefde, die wortelt in Gods liefde, was ooit de basis van onze zorg. Deze inspiratiebron wordt in de zorg van vandaag vaak niet meer gezien en ervaren. De zorg is een stelsel geworden. De inspiratiebron lijkt opgedroogd en dreigt verloren te gaan onder druk van regulering.
Wat mij opviel in alle reacties, is dat er een benadering wordt gekozen vanuit het paradigma: kerk en staat zijn gescheiden. Met die scheiding en de komst van de verzorgingsstaat raakten we gewend aan gescheiden verantwoordelijkheden, maar dat doet geen recht aan de oorsprong en dat is merkbaar.
De zorg staat voor gigantische uitdagingen. Die gaan niet over bezuinigingen, die gaan om de onhoudbaarheid van het huidige stelsel.
Kerk & Zorg: Het is een onderwerp dat raakt en waar ineens de vonken vanaf komen. Hoe mooi zou het zijn als dat de vonken zijn die we in de zorg nodig hebben om weer de liefde, maar ook de bezieling te ervaren die er in de oorsprong al in gelegd is?
Kerk & Zorg? Volgens mij is het een match made in heaven!
Eunice van Zomeren
